grafik
tasarım
site tasarım
tasarım kursları
tasarım kursu
tasarım programları
tasarım programı
tasarım yarışması
web araçları
web bedava
web dersleri
web dizayn
web hosting
web istanbul
web izmir
web programları
web sayfa
web siteleri
web ücretsiz
ankara tasarım
görsel tasarım
hazır tasarım
html tasarım
izmir tasarım
reklam tasarım
sayfa tasarım
tasarım antalya
tasarım bilgisayar
tasarım dersleri
tasarım eğitim
tasarım firmaları
tasarım siteleri
tasarım örnekleri
web animasyon
web domain
web eğitim
web eğitimi
web grafik
web hizmetleri
web kurs
web kursları
web kursu
web programlama
web reklam
web tasarimi
web tasarımcı
web tasrım
web yazılım
animasyon tasarım
bedava tasarım
dizayn tasarım
iletişim tasarım
istanbul tasarım
tasarım bursa
tasarım fiyatları
tasarım hizmetleri
web ankara
web bilgisayar
web bursa
web ders
web dizaynı
web iletişim
web paketleri
web programı
web referanslar
web tasar1m
web tasarımcılığı
web tasarımları
web tescil
web ticaret
web tsarım
web yarışması
web yazilim
web çözümleri
web örnek
web örnekleri
web şablonları
yazılım tasarım
örnek tasarım
ücretsiz tasarım
canlı yayın
gazete oku
haber
haberler
habertürk
hava durumu
web sitesi
aktif haber
atv haber
bjk haber
bursa haber
donanım haber
en son haberler
eğitim haberleri
futbol haberleri
gazete haber
gazete haberleri
güncel haber
günlük haberler
haber 10
haber 3
haber 7
haber 7 com
haber ajansı
haber borsa
haber com
haber magazin
haber portalı
haber siteleri
haber sitesi
haber turk
haber tv
haber x
haberturk
ilginç haberler
internet haber
internethaber
kanal 7 haber
kent haber
malatya haber
net haber
son dakika
son dakika haber
son dakika haberler
son dakika haberleri
son haber
son haberler
spor haber
spor haberleri
tgrt haber
türk haber
www haber
çorum haber
adana haber
akhisar haber
antalya haber
batman haber
bilim haberleri
borsa haberleri
bursa haber gazetesi
doğan haber ajansı
dünya haberleri
dünyadan haberler
ege haber
ekonomi haberleri
flash haber
forum donanım haber
fırat haber ajansı
giresun haber
günlük gazete haberleri
haber ajans
haber ekle
haber oku
haber türkiye
haber vitrini
haberler com
habervitrini
ihale haber
ihale haberleri
ingilizce haberler
istanbul haber
kanal d haber
kanal7 haber
kanald haber
kayseri haber
kent haberleri
komik haber
memur haberleri
mynet haber
sabah haber
sabah haberleri
samanyolu haber
sanat haberleri
sitene haber ekle
tarsus haber
teknoloji haber
trt haberler
turizm haberleri
tv haberleri
tüm haberler
yeni haber
yüksekova haber
şirket haberleri
amasya haber
ankara haber
bafra haber
bingöl haber
birlik haber sen
bodrum haber
bugün haber
canlı haber
canlı yayın haber
cinayet haberleri
cnn haber
deniz haber
denizli haber
dicle haber
donanim haber
doğan haber
elazığ haber
firat haber
forum donanim haber
futbol haber
fırat haber
gazete haberi
gebze haber
gop haber
görüntülü haber
haber 10 com
haber 18
haber 24
haber 53
haber 57
haber 7com
haber arama
haber ayrıntı
haber bandı
haber bilgi
haber bu
haber gazeteler
haber geldi
haber gen
haber genç
haber grupları
haber hava durumu
haber izle
haber iş sendikası
haber kanalı
haber merkezi
haber oyun
haber portali
haber resimleri
haber sayfası
haber spikeri
haber yorum
haber özel
hürriyet haber alarmı
ilk haber
internet haber com
itibar haber
izmir haber
karadeniz haber
karaman haber
kent haber com
komik haberler
kullanıcı adı
malatya haber com
mali haber
medya haber
memleket haber
memur haber
mersin haber
milliyet haber
mim haber
my net haber
objektif haber
radyo haber
sakarya haber
show tv haber
sivas haber
sosyetiq haber
spor haberi
star haber
stv haber
teknolojik haberler
trabzon haber
trt haber
tv haberler
tüm haber
türk haber sen
türkiyeden haberler
türkçe haber
uşak haber
van haber
www haber 7
www haber 7 com
www haber com
yerel haberler
zara haber
zonguldak haber
özgür haber
inşaat
ankara inşaat
antalya inşaat
birim fiyat
insaat
inşaat firmaları
inşaat mühendisi
inşaat sektörü
inşaat taahhüt
inşaat yapı
inşaat şirketi
inşaat şirketleri
istanbul inşaat
izmir inşaat
bursa inşaat
enka inşaat
firma inşaat
insaat demiri
insaat malzemeleri
insaat malzemesi
inşaat elektrik
inşaat firmalari
inşaat makina
inşaat mühendislik
inşaat proje
inşaat projeleri
koray inşaat
pazarlama inşaat
rusya inşaat
türkiye inşaat
uludag insaat
yüksel inşaat
çelik inşaat
66 insaat
acar insaat
adana inşaat
agaoglu insaat
akturk insaat
alacali insaat
art insaat
ata insaat
avrupa insaat
baha insaat
baytur insaat
baytur inşaat
bayındır inşaat
beyazlar insaat
biat insaat
canberk insaat
cengiz insaat
cengiz inşaat
ceylan insaat
ceylan inşaat
colakoglu insaat
dogus insaat
doğuş inşaat
dumankaya insaat
dündar insaat
ege inşaat
eksioglu insaat
ekşioğlu inşaat
emek insaat
enka insaat
gama insaat
gama inşaat
grup inşaat
gul insaat
gulsan insaat
guneri insaat
gül insaat
gülsan insaat
güneri insaat
güriş inşaat
hf insaat
hoffman insaat
hoffmann insaat
inanlar insaat
insaat ankara
insaat as
insaat com
insaat eleman
insaat emlak
insaat firmalari
insaat firmaları
insaat formu
insaat forum
insaat forumu
insaat ihaleleri
insaat maliyet
insaat maliyeti
insaat maliyetleri
insaat muh
insaat muhendisi
insaat muhendisleri
insaat muhendisleri odasi
insaat muhendisleri odası
insaat muhendisligi
insaat müh
insaat mühendisi
insaat mühendisleri
insaat mühendisleri odası
insaat mühendisligi
insaat mühendisliği
insaat org
insaat proje
insaat projeleri
insaat sektoru
insaat sektörü
insaat sirketi
insaat sirketleri
insaat teknikeri
insaat şirketleri
inşaat a ş
inşaat aş
inşaat beton
inşaat birim
inşaat birim fiyat
inşaat firmalar
inşaat fiyatları
inşaat grubu
inşaat holding
inşaat konut
inşaat ltd
inşaat sanayi
inşaat sanayii
inşaat tic
inşaat ticaret
inşaat turizm
inşaat yapi
inşaat ürünleri
istanbul insaat
izmir insaat
iş inşaat
kaba insaat
kar insaat
karadeniz insaat
kare insaat
kayi insaat
kc insaat
kelesoglu insaat
keten insaat
kolin insaat
kolin inşaat
koray insaat
limak inşaat
makine inşaat
maya inşaat
mehmet çifçi insaat
mesa insaat
mesa inşaat
metal inşaat
mimarlık inşaat
murat inşaat
mustas insaat
nurol insaat
nurol inşaat
osmanli insaat
osmanlı insaat
oyak insaat
oyak inşaat
park insaat
plastik inşaat
polat insaat
regnum insaat
ronesans insaat
rönesans insaat
san inşaat
saros insaat
selimoglu insaat
sembol insaat
soyak insaat
soyak inşaat
tas yapi insaat
tasyapi insaat
tasyapı insaat
taşyapı insaat
tekfen insaat
tekfen inşaat
teknik inşaat
tekstil inşaat
tepe insaat
tepe inşaat
tuna insaat
turk insaat
ugur insaat
uludag insaat com
uludağ insaat
urban insaat
www insaat
www insaat com
www mustas insaat com
www turk insaat com
www uludag insaat
www uludag insaat com
yapay sinir ağları insaat mühendisliği
yapi insaat
yapı insaat
yol inşaat
yuksel insaat
yüksel insaat
zafer inşaat
emlak
adana emlak
alanya emlak
alım satım
ankara emlak
antalya emlak
ayvalık emlak
bursa emlak
emlak alım satım
emlak arama
emlak arsa
emlak bankası
emlak bodrum
emlak com
emlak denizli
emlak eskişehir
emlak fiyatları
emlak ilan
emlak ilanları
emlak izmir
emlak kiralik
emlak konya
emlak net
emlak ofisi
emlak ofisleri
emlak sahibinden
emlak satış
emlak siteleri
emlak sitesi
emlak vergisi
emlakçı
emlakçılar
hürriyet emlak
istanbul emlak
kayseri emlak
kiralik daire
kiralik ev
kiralık daireler
kiralık emlak
kiralık evler
kocaeli emlak
mersin emlak
milli emlak
milliyet emlak
mynet emlak
sahibinden satılık
satilik daire
satilik emlak
satilik ev
satılık daireler
satılık emlak
satılık emlak ankara
satılık evler
satılık konut
çorlu emlak
acil emlak
ankarada emlak
ataşehir emlak
bahçelievler emlak
başakşehir emlak
beylikdüzü emlak
datça emlak
didim emlak
elit emlak
emlak ara
emlak arayanlar
emlak arıyorum
emlak box
emlak dünyası
emlak fiyatlari
emlak gayrimenkul
emlak hizmetleri
emlak ilanlari
emlak ilanı
emlak işyeri
emlak komisyonculuğu
emlak kredisi
emlak mynet com
emlak pazarı
emlak piyasası
emlak programı
emlak rehberi
emlakbox
emlaknet
ev emlak
fethiye emlak
gaziantep emlak
istanbulda emlak
izmit emlak
kaya emlak
kiralık emlak ankara
kiralık emlak izmir
konyada emlak
kuşadası emlak
marmaris emlak
mavi emlak
muğla emlak
my net emlak
pendik emlak
reha medin
sabah emlak
sahibinden satılık emlak
satlık emlak
satılık emlak ilanları
turyap emlak
türkiye emlak
yalova emlak
üsküdar emlak
adres emlak
afyon emlak
alp emlak
altınoluk emlak
anadolu yakası emlak
ataköy emlak
aydın emlak
bir emlak
boran emlak
borsem emlak
can emlak
ceyhun emlak
delta emlak
deniz emlak
ege emlak
emlak balıkesir
emlak bank
emlak beyannamesi
emlak borsası
emlak daire
emlak dükkan
emlak eryaman
emlak fuarı
emlak gayrimenkul yatırım
emlak gyo
emlak ilanlar
emlak konutları
emlak marketi
emlak milliyet com
emlak satılık konut
emlak satışları
emlak vergi
emlak vergi dairesi
emlak vergileri
emlak vergisi 2006
emlak vergisi borcu
emlak vergisi kanunu
emlak vergisi ödeme
emlakmarketi
eskidji emlak
evler emlak
fa emlak
gebze emlak
girgin emlak
gül emlak
güven emlak
harman emlak
ile emlak
karadeniz emlak
kaçmaz emlak
kent emlak
konut emlak
koçak emlak
kurtuluş emlak
lider emlak
malatya emlak
manisa emlak
maynet emlak
merkez emlak
mert emlak
metin emlak
mili emlak
miliyet emlak
milli emlak genel müdürlüğü
milli emlak genel tebliği
milli emlak müdürlüğü
nazar emlak
pınar emlak
reha medin emlak
rehamedin emlak
remax emlak
safir emlak
sait emlak
samsun emlak
santral emlak
satlik emlak
satılık ev
satılık ev emlak
star emlak
tepe emlak
trabzon emlak
tüm emlak
villa emlak
www emlak com
www milli emlak
www milliyet emlak
yalçın emlak
yavuz emlak
yazlık emlak
yuvam emlak
yörükoğlu emlak
çanakkale emlak
çukurova emlak
turizm
anadolu turizm
ankara turizm
asya tur
avrupa birliği
boss turizm
ege bölgesi
hidayet turizm
ipek turizm
istanbul turizm
izmir turizm
kamil koç
kültür ve turizm bakanlığı
otobüs firmaları
pamukkale turizm
seyahat acentaları
seyahat turizm
ticaret turizm
turist
turizim
turizm acentaları
turizm antalya
turizm bakanlığı
turizm gazetesi
turizm lisesi
turizm şirketleri
türkiye turizm
ulusoy turizm
adana turizm
akdeniz bölgesi turizm
akdeniz turizm
alanya turizm
altınoluk turizm
asya turizm
atlas turizm
aydın turizm
ben turizm
bursa turizm
dadaş turizm
duru turizm
dünya turizm örgütü
efe turizm
efes turizm
ege bölgesi turizm
eko turizm
emir turizm
eskişehir turizm
figür turizm
güneş turizm
gürkan turizm
ikram turizm
jolly turizm
kamil koç turizm
karadeniz turizm
kultur ve turizm
kültür ve turizm bakanliği
kıbrıs turizm
mersin turizm
murat turizm
muğla turizm
net turizm
otobüs turizm
sağlık turizmi
seç turizm
spor turizmi
tatlıses turizm
tek art turizm
ticaret ve turizm
toprak turizm
trabzon turizm
turizm acenta
turizm acentası
turizm bakanligi
turizm burada
turizm bölgeleri
turizm dersi
turizm ekonomisi
turizm eğitimi
turizm haberleri
turizm haftası
turizm iş
turizm iş ilanları
turizm kariyer
turizm mevzuatı
turizm pazarlaması
turizm rehberi
turizm siteleri
turizm taşımacılık
turizm teşvik
turizm yerleri
türkiye de turizm
uludağ turizm
viking turizm
vip turizm
vista turizm
volkan turizm
wing turizm
www turizm
yeşil elma turizm
ykm turizm
yöre turizm
zafer turizm
çanakkale turizm
özkaymak turizm
ab turizm
ak turizm
akdeniz turizmi
aksu turizm
anadolu otelcilik ve turizm meslek lisesi
ankaranın turistik yerleri
antalyada turizm
as turizm
av turizmi
avrupa birliği turizm
avrupa turizm
bodrum turizm
gaziantep turizm
genel turizm
gezi turizm
gts turizm
hazar turizm
il kültür ve turizm müdürlüğü
inşaat turizm
izmirin turistik yerleri
kongre turizmi
köksallar turizm
kültür ve turizm
kültür ve turizm müdürlüğü
kırsal turizm
marmaris turizm
metroturizm
nilufer turizm
nilüfer turizm
salt turizm
san turizm
seyehat turizm
tarihi turistik yerler
tatil turizm
topçam turizm
truva turizm
turist nedir
turist rehberliği
turist vizesi
turistik bölgeler
turistik resimler
turistik yerler
turistik yerlerimiz
turizm derneği
turizm ege
turizm fiyatları
turizm fuarı
turizm geliri
turizm gov
turizm haftasi
turizm haftasä
turizm haftası şiir
turizm haftası şiirleri
turizm hakkında bilgi
turizm harita
turizm haritası
turizm il müdürlüğü
turizm ile
turizm ile ilgili şiirler
turizm işletmesi
turizm konya
turizm meslek liseleri
turizm müdürlüğü
turizm okulları
turizm otel
turizm oteller
turizm otelleri
turizm rehberliği
turizm resimleri
turizm rezervasyon
turizm sanayi
turizm seyahat acentaları
turizm sorunları
turizm tarih
turizm tarihi
turizm tekstil
turizm tesisleri
turizm tic
turizm turları
turizm ulaşım
turizm ve
turizm ve otel işletmeciliği
turizm önemi
turizm özellikleri
turizmin ekonomiye katkısı
turizmin gelişmesi
turizmin türkiye ekonomisindeki yeri
turizmin önemi
türkiyedeki turistik yerler
türkiyedeki turizm
türkiyenin turizm
varan turizm
yat turizmi
yayla turizmi
çağlar turizm
ülkemizde turizm
ısparta petrol turizm
teknoloji
bilgi teknolojileri
bilim teknoloji
bilim ve teknoloji
fen ve teknoloji
nano teknoloji
teknoloji haberleri
teknoloji televizyonu
teknolojik
teknolojisi
atatürk bilim ve teknoloji
aydınlatma teknolojileri
bilim fen ve teknoloji
bilişim teknoloji
en son teknoloji
gebze yüksek teknoloji enstitüsü
ileri teknoloji
izmir yüksek teknoloji enstitüsü
son teknoloji
teknoloji bilgisayar
teknoloji dünyası
teknoloji haber
teknoloji holding
teknoloji market
teknoloji merkezi
teknoloji tasarım
teknoloji yönetimi
teknoloji ürünleri
yeni teknoloji
çevre teknolojileri
5 sınıf fen ve teknoloji
ankara teknoloji
ataturk bilim ve teknoloji
atatürk bilim teknoloji
atatürk bilim ve teknoloji ile ilgili sözleri
atatürk teknoloji
atatürk ve teknoloji
atatürk ün bilim ve teknoloji
atatürk ün bilim ve teknoloji ile ilgili sözler
atatürk ün bilim ve teknoloji ile ilgili sözleri
atatürk ün bilim ve teknoloji sözleri
atatürk ün teknoloji ile ilgili sözleri
atatürkün bilim teknoloji
atatürkün bilim ve teknoloji
atatürkün bilim ve teknoloji alanında yaptığı yenilikler
atatürkün bilim ve teknoloji ile ilgili sözleri
atatürkün bilim ve teknoloji ile sözleri
atatürkün bilim ve teknoloji sözleri
atatürkün teknoloji
atatürkün teknoloji ile ilgili sözleri
aydınlatma teknolojisi
beyaz teknoloji
bilgi teknoloji
bilgi teknolojisi
bilgi ve teknoloji
bilgisayar teknolojisi ve programlama
bilgisayar ve öğretim teknolojileri
bilim fen ve teknoloji haftası
bilim teknoloji haftası
bilim teknolojisi
bilim ve teknoloji dergisi
bilim ve teknoloji haftasi
bilim ve teknoloji haftası
bilim ve teknoloji hakkında
bilim ve teknoloji ile ilgili sözler
bilim ve teknoloji müzeleri
bilim ve teknoloji müzesi
bilim ve teknolojinin önemi
bilimsel ve teknolojik gelişmeler
bilimveteknoloji
bilişim teknolojisi
bilm ve teknoloji
bio teknoloji
bir teknoloji
biyo teknoloji
elektrik teknoloji
elektronik teknoloji
endüstriyel teknoloji
eski teknoloji
eğitim teknoloji
eğitim teknolojileri genel müdürlüğü
eğitimde teknoloji
fen ve teknoloji 4
fen ve teknoloji etkinlikleri
fen ve teknoloji kulübü
fen ve teknoloji soruları
gantek teknoloji
gebze yüksek teknoloji
geçmişte kullanılan aydınlatma teknolojileri
geçmişten geleceğe teknoloji
gold teknoloji
gıda teknolojisi
iletişim teknoloji
iletişim teknolojileri
iletişim teknolojisi
iletişim ve teknoloji
ilk teknoloji
ilköğretim teknoloji
istanbul teknoloji
izmir teknoloji
izmir yüksek teknoloji
kaynak teknolojisi
lcd teknolojisi
malzeme teknolojisi
motor teknolojisi
nt teknoloji
oyak teknoloji
rekombinant dna teknolojisi
sistem teknoloji
teknoloji aletleri
teknoloji araçları
teknoloji dergisi
teknoloji ders
teknoloji eğitimi
teknoloji fakültesi
teknoloji faydaları
teknoloji firmaları
teknoloji forum
teknoloji fuarı
teknoloji gelişimi
teknoloji geliştirme bölgesi
teknoloji güvenlik
teknoloji hakkinda
teknoloji hakkında
teknoloji hakkında bilgi
teknoloji harikaları
teknoloji ile
teknoloji ile ilgili
teknoloji ile ilgili sözler
teknoloji ile ilgili yazı
teknoloji ile ilgili şiir
teknoloji ingilizce
teknoloji insan
teknoloji kanalı
teknoloji kullanımı
teknoloji makale
teknoloji mühendisi
teknoloji mühendislik
teknoloji müzesi
teknoloji nasıl
teknoloji nedir
teknoloji noktası
teknoloji olmasaydı
teknoloji politikaları
teknoloji programı
teknoloji resimleri
teknoloji sistemleri
teknoloji sözleri
teknoloji tarihi
teknoloji telefon
teknoloji televizyon
teknoloji televizyonu com
teknoloji transferi
teknoloji türkiye
teknoloji ve
teknoloji ve insan
teknoloji ve yaşam
teknoloji ürün
teknoloji ürünler
teknolojik buluşlar
teknolojik gelişim
teknolojik gelişimler
teknolojik gelişmeler
teknolojik haberler
teknolojik hastalıklar
teknolojik icatlar
teknolojik yenilikler
teknolojik çalışmalar
teknolojik ürün
teknolojik ürünlerin yararları
teknolojinin faydaları
teknolojinin faydaları ve zararları
teknolojinin gelişimi
teknolojinin gelişmesi
teknolojinin getirdikleri
teknolojinin hayatımızdaki önemi
teknolojinin olumsuz etkileri
teknolojinin olumsuz yönleri
teknolojinin serüveni
teknolojinin tanımı
teknolojinin yararlari
teknolojinin yararları
teknolojinin yararları ve zararları
teknolojinin yararı
teknolojinin zaraları
teknolojinin zararlari
teknolojinin zararlarä
teknolojinin zararları
teknolojitelevizyonu
temel bilgi teknolojileri
tesisat teknolojisi
türk teknoloji
türkiye teknoloji geliştirme vakfı
ulaşım teknolojileri
web teknoloji
yağ teknolojisi
yüksek teknoloji enstitüsü
çevremizdeki teknoloji ürünleri
öğretim teknolojileri
öğretim teknolojileri ve materyal geliştirme
üretim teknolojileri
|
|
|
|
|
|
|
ELEKTRONİK TİCARET |
|
TEMEL KAVRAMLAR YADA SIKÇA SORULAN SORULAR
|
Bilgisayarlar ve İletişim Teknolojisi
Bilgisayar Okuryazarlığı Nedir?
Bilgi Okuryazarlığı Nedir?
Internet nedir?
TCP/IP nedir?
Internete kimler dahildir? Kaç tane bilgisayar Internet'e bağlıdır? Kaç
Kişi Internet Kullanıyor?
Internet ne sunar?
Internet yoluyla alabildiğim bu bilgileri, programları kimler koyar?
Bunları alıyorum ama, para ödemem gerekir mi? Freeware, Shareware, Public
Domain gibi kavramlar ne anlama gelir?
Internet'e erişim nasıl olur?
Modem Nedir?
Yerel Ağ (Local Area Network, LAN) Nedir?
Ethernet Kartı Nedir?
Internet adresi nedir? Alan (Domain) Adı ve IP numarası ne demektir?
Internet uzerinde istediğimiz bilgiler nasıl yerlerine ulaşıyorlar ?
Internet adreslerinde görülen kısaltmalar ne anlama gelir?
Internet'e bağlı tüm bilgisayarların listesini nasıl alabilirim?
Internet Mühendisliği nedir?
Internet ne kadar güvenli?
Internet'te bilgiler hangi hızlarla iletilir? Bant Genişliği Nedir?
Doluluk Oranı Nedir?
ISDN Nedir?
Frame Relay Nedir?
ATM Nedir?
Internet dışında başka yaygın kullanılan ağlar da var mı?
Elektronik Para (e-para, e-cash, sanal para) nedir?
Intranet Nedir?
Firewall (Güvenlik Sistemleri) Nedir?
Proxy Servisleri Nedir?
İnternet üzerinden faks gönderebilir miyim?
Cep Telefonları ve İnternet kullanımı
Java Nedir?
Internet Society Nedir?
Internet Kullanım Etiği
Internet'in Sosyal Boyutu (Kişisel Yorumlar)
Internet'in Ticari Boyutu
Internet'in Hukuki Boyutu
Internet-2 Nedir?
Internette Alışveriş Yapmak Güvenli mi?
Web Nedir?
E-Posta (E-Mail) Nedir?
Icq ve Irc Nedir?
Bilgisayarlar ve İletişim Teknolojisi
Bilgisayarlar; her türlü bilgiyi (veri) saklamamızı, bunlar arasında
işlemler yapabilmemizi (programlama) ve saklanan bilgilere ulaşmamızı
sağlayan ve tüm bu işlemleri "çok hızlı" yapan elektronik cihazlardır.
Ortalama bir bilgisayarın 1 saniyede milyarlarca işlem (toplama,çıkartma
gibi sayılar arası işlemlerden her türlü bilgiyi saklamaya kadar) yaptığı
düşünülürse ortaya çıkan sistem daha iyi göz önüne getirilebilir.
Bilgisayarlar, tüm bu işlemleri bir takım "bilgisayar programları" ile
yaparlar. Bu programları kullanarak bilgisayarlarda analizler yapabilir,
yazı yazabilir ya da oyun oynayabiliriz.
İletişim teknolojisi ise, birbirinden uzakta bulunan bilgisayarların
birbirleriyle bazı özel tanımlı kurallar kullanılarak haberleşmesini ve
kendi aralarında birinden diğerine bilgi aktarımını olanaklı kılar.
Bilgisayarlar arası haberleşme, telefon hatları, özel kablolar,
elektromanyetik dalgalar, uydu bağlantıları vb gibi birçok farklı iletişim
ortamı yoluyla yapılabilir.
21. Yüzyıl, klasikleşmiş tanımıyla, Bilgi Teknolojileri Çağı olacaktır.
Teknolojik gelişmeler; mikrodalga fırın, buzdolabı vb gibi kullandığımız
birçok cihazı "zeki" ve "birbirleriyle konuşabilen -iletişimde
bulunabilen-" cihazlar haline getirmektedir. Bu cihazlar, çevresiyle
haberleşip bilgi alabilmekte, karar verebilmekte ve diğer cihazlarla
haberleşebilmektedir. Tüm bu sistemlerde, bilgisayarların ve bilgisayar
teknolojilerinin "dışardan görünmeyen" bir şekilde entegrasyonu
yatmaktadır.
Bilgisayar Okuryazarlığı Nedir?
Bilgisayar okuryazarlığı, bir insanın bilgisayarı artık klasikleşmiş
birtakım işler için kullanabilmesi ve bilgisayar teknolojisi kullanılan
diğer sistemleri kullanmaya kolayca adapte olması demektir. Bilgisayar
okuryazarı bir insan; kişisel bilgisayarları fazla zorlanmadan
kullanabilir, bilgisayarlarda temel bazı işlemleri (kelime işlemcilerle
yazı yazma, basit analizler, raporlar yapma, basit çizim programları
kullanma, yazıcı (printer) kullanma) gerçekleştirebilir.
Bilgisayarlar, internet kullanmanın temel araçlarıdır. Artık
standartlaşmış fonksiyonları ve farklı işletim sistemlerinde dahi olsalar,
birbirine benzer çalışma prensipleri vardır. Sanal alışveriş terminalleri,
banka para çekme makinaları vb gibi sistemleri kullanmayı bilmek te
bilgisayar okuryazarlığının bir parçasıdır. Hızlı gelişen internet
teknolojilerinin hayatın bir parçası olduğu düşünülürse, ülkelerin
"bilgisayar kullanmayı bilen" nüfusu arttıkça bu teknolojileri daha
verimli, üretime dönük ve gerçekçi kullanacaklarını söyleyebiliriz.
Bilgisayar okuryazarlığı, 21. yüzyılda, artık "normal okuryazarlık kadar
önemli" bir hale gelmiştir.
Çağdaş toplumlar, bilgisayar okuryazarlık oranlarını geliştirmede büyük
çabalar sarfetmekteler. Söz gelimi, Avrupa Topluluğu, hedefini koymuş :
2001 yılı sonuna kadar bütün okullar internete bağlanacak, 2002 yılı
sonuna kadar da, bilgisayar okur-yazarı olmayan hiç bir öğretmen topluluk
bünyesinde kalmayacak!
Bilgi Okuryazarlığı Nedir?
Bilgi okuryazarlığı, bilgisayar okuryazarlığının tamamlayıcısıdır.
Bilgisayar ile yapılan işlerin "anlayarak" yapılması ve bilginin
"yorumlanması" evrelerini içerir. Internet çok fazla miktarda bilgi
barındırır. Bilgi okuryazarı olan bir insan, internet ve bilgisayar
teknolojisinin temel kavramlarını bilir ve bu bilgi denizinde kaybolmaz.
Şu an okuyor olduğunuz dökümanın amacı da zaten daha fazla insanı "bilgi
okuryazarı" yapmaktır.
Bilgiye erişimin "çok kolaylaşması" onu iyi anlamayı ve özümseyerek
kullanmayı da beraberinde getirir. 21. yüzyıl, aradığı blgiyi en hızlı
bulan, onu özümseyip kullanan ve yorumlayıp sonuç üreten insanların (bilgi
okuryazarlarının) öp planda olacağı ve başarılı sayılacağı bir "bilgi
devri" olacaktır.
Internet nedir?
Internet, teknik olarak, birçok bilgisayarın ve bilgisayar sistemlerinin
birbirine bağlı olduğu, dünya çapında yaygın olan ve sürekli büyüyen bir
iletişim ağıdır. Bu iletişim ağında bilgisayarlar birbirlerine fiziksel
olarak (kablolar, uydu bağlantıları, telsiz bağlantı vb) bağlıdır ve
geliştirilen bazı özel protokollerle (TCP/IP) birbirine bağlı
bilgisayarlar arasında bilgi paylaşımına dayalı birçok işler yapılabilir
(dosya alma/gönderme, sohbet vb gibi). Bilgisayarların bilgiyi saklama (harddisk,
fiberoptik ortam vb gibi), bilgiyi çok hızlı işleme (veri tabanı
programları, bazı analiz programları vb) özellikjleriyle bilgisayar
ağlarının herhangi iki bilgisayar arasında veri iletişimini olanaklı kılma
özellikleri birleştiğinde ortaya muazzam bir bilgi paylaşım ortamı çıkar.
İşte, internetin felsefesini oluşturan temel altyapı ana hatlarıyla
böyledir.
İnternet bir bilgi teknolojisi sistemidir. Internet, insanların her geçen
gün gittikçe artan "üretilen bilgiyi saklama/paylaşma ve ona kolayca
ulaşma" istekleri sonrasında ortaya çıkmış bir teknolojidir. Bu teknoloji
yardımıyla pek çok alandaki bilgilere insanlar kolay, ucuz, hızlı ve
güvenli bir şekilde erişebilmektedir. İnternet'i bu haliyle bir bilgi
denizine, ya da büyükçe bir kütüphaneye benzetebiliriz. Internet'e, bakış
açımıza bağlı olarak farklı tanımlamalar da getirebiliriz : Internet,
Yüzmilyonlarca insanın kendi arasında etkileştiği, bilgi değiş-tokuşu
yapabildiği ve kendi yazısız kuralları olan büyük bir topluluktur. Bu,
internetin sosyal yönüdür.
Pek çok yararlı bilginin bir tuşa basmak kadar yakın olduğu dev bir
kütüphanedir.
Milyonlarca bilgisayarın birbirine bağlı olduğu çok büyük bir bilgisayar
ve iletişim ağıdır.
Kişilerin değişik konularda fikirlerini serbestçe söyleyebilecekleri
ortamlar barındıran bir demokrasi platformudur.
Evden alış-veriş, bankacılık hizmetleri, radyo-televizyon yayınları,
günlük gazete servisleri vb gibi uygulamaları ile aslında internet aynı
zamanda bir hayat kolaylaştırıcıdır.
Tüm bu tanımların arakesitinde yer alan ise "Bilgiye Ulaşım ve Onu
Paylaşım, sonrasında da elde edilen bilgiyi kullanım" dır.
Sonuç olarak, Internet, önümüzdeki yıllarda üretilecek bilgilerin dolaşım
sistemidir. Ticari boyutunun da ortaya çıkmasıyla yaşamla daha çok iç içe
geçmeye başlamıştır. Internet farklı bir ortam, farklı bir uzay. Kendi,
yazılı olmayan, kuralları olan; kendi toplumu olan bambaşka bir uzay.
Klasik yaşama biçimlerini, değer yargılarını değiştiren; hayatımıza yeni
kavramlar, yeni uğraşlar getiren birşey. Hayatımızı etkiliyor. Hem de çok
fazla bir biçimde.
Internet'in etkilerini görmek ve onu hissetmek sanirim çok daha kolay.
Hayatımızda normal şartlarda yaptıklarımızı göz önüne getirelim ve
Internet'in bunları nasıl değiştirdiğini; bunlara nasıl yeni anlamlar
yüklediğini gözlemleyelim. Belki bazılarımız için daha az (ya da hiç),
bazılarımız için daha çok (ya da aşırı çok) etkilenmeler olacaktir. Ancak
gerçek olan, önümüzdeki yıllarda Internet olgusu her yönüyle bizimle
olacak ve hayatımızda onunla ilintili pek çok sey yapıyor olacağız (Ağ
üzerinden alışverişler, uçak/tren rezervasyonları, günlük gazetelere
erişim, bilimsel dergileri okumak gibi.)
Lise'de bir Kimya hocamız vardı. 1930'li yillarda okutulan ders
kitaplarında Elektriğin nasıl tarif edildiğini bir derste bize şöyle
söylemişti :
"Ne idüğü belirsüz, ettiğünden bellidür."
Ne dersiniz, bu tanımı internet için de kullanabilir miyiz? Sanırım
kullanabiliriz. Zira, 2000'li yıllarda hayatın iyice içine girdi. Banka
hesaplarımıza, borsaya internet üzerinden erişebiliyor ve işlem
yapabiliyoruz. Günlük gazetelere (hem de hepsine!) yarım saat içinde
bedavaya göz atıp, elektronik postalarımızı okuyabiliyoruz. Eskiden sadece
haberleşme özellikleri ön plana çıkan internet teknolojileri, artık
yaşamın içine iyice girmiş durumda. İnternet ve onun geniş kitlelere
ulaşımını sağlayan WEB teknolojileri bir insanın yaşamını sürdürmesini
sağlayan tüm aşamalarda kullanılıyor.
TCP/IP nedir?
"Bilgi Ağı" üzerindeki bilgi iletimi ve paylaşımı bazı kurallar dahilinde
yapılmaktadır. Bu kurallara kısaca "internet protokolleri", ya da TCP/IP
protokoller ailesi denir. TCP/IP (Transmission Control Protocol/Internet
Protocol), bilgisayarlar ile veri iletme/alma birimleri arasında
organizasyonu sağlayan, böylece bir yerden diğerine veri iletişimini
olanaklı kılan pek çok veri iletişim protokolüne verilen genel addır. Bir
başka değişle, TCP/IP protokolleri bilgisayarlar arası veri iletişiminin
kurallarını koyar.
Bu protokollere örnek olarak, internet üzerindeki bilgisayarlar arasında
dosya alma/gönderme protokolü (FTP, File Transfer Protocol), Elektronik
posta iletişim protokolü (SMTP Simple Mail Transfer Protocol), TELNET
protokolü (Internet üzerindeki başka bir bilgisayarda etkileşimli çalışma
için geliştirilen *login* protokolü) verilebilir. Adını sıkça duyduğumuz
WWW (ya da web) ortamında birbirine bağlanmış farklı türden objelerin
iletilmesini sağlayan protokol ise Hyper Text Transfer Protocol (HTTP)
olarak adlandırılmaktadır. TCP/IP protokolü aynı zamanda, diğer iletişim
ağlarında da kullanilabilir. Özellikle pek çok farklı tipte bilgisayarı
veya iş istasyonlarını birbirine bağlayan yerel ağlarda (LAN) kullanımı
yaygındır.
Internet'e kimler dahildir? Kaç tane bilgisayar Internet'e bağlıdır? Kaç
Kişi Internet Kullanıyor?
Bütün dünya üzerinde Internet'e; üniversiteler, araştırma enstitüleri,
kamu kuruluşları, pek çok ticari kuruluş vb gibi değişik yerler bağlıdır
ve İnternet'e bağlı bilgisayar sayısının 2000 yılında başlarında 75 milyon
civarında olduğu tahmin edilmektedir (Bkz aşağıdaki grafik!). 2000 yılı
başlarında, tüm dünyada yaklaşık 150 milyonu aşkın kişi internet
kullanmaktadır. Artış oranlarına bakıldığında, bu sayının 2000 yılı
sonunda 300 milyon olacağı; 2006 yılında ise 1 milyarı aşacağı tahmin
edilmektedir.
Amerikan Uzay ve Havacılık Dairesi NASA, 2008 yılında dünya ile Mars
arasında ilk ağ (network) bağlantısının gerçekleştirileceğini
öngörmektedir (InterPlaNet!). Internet gelişimi ile ilgili ayrıntılı
bigiler Internet Society web sayfalarından elde edilebilir : http://www.isoc.org/
Aşağıdaki grafikte, tüm dünyada internete bağlı bilgisayar sayılarının
yıllara göre değişimi görülmektedir. Üstel bir şekilde artım hemen göze
çarpar (http://www.webreference.com/).
Mayıs 1999 verilerine göre, internet kullanıcılarının dünya üzerindeki
bölgelere göre dağılımı şöyledir (Kaynak : http://www.ecommerce.gov) :
Kanada ve ABD %56.6
Asya/Pasifik %27
Avrupa %23.4
Latin Amerika %5.3
Afrika %1.1
Orta Doğu %0.5
1998 yılı verilerine göre, evden ya da işyerinden internete bağlı
insanların toplam nüfusa oranı, ABD, Kanada ve Baltık Ülkelerinde %35
civarındadır. Bu oran, Almanya için %10, İngiltere için %15, Japonya için
%10, Fransa için %8, Türkiye için ise %0.5'ten azdır.
Internet ne sunar?
Internet'i bir "iletişim ağı" olarak tanımladıktan ve bu ağ üzerinde bilgi
dolaştığını belirttikten sonra, internet'in bu altyapı üzerinde neler
sunduğunu tahmin etmek aslında o kadar da güç değil. Bu "iletişim ağı"nın
içinde bulunan her hangi iki bilgisayar arasındaki en temel işlem çift
yönlü bilgi aktarımıdır. Burada bilgiden kasıt, bilgisayarlardan birinde
bulunan bir dosya, bir bilgisayar programı ya da bir mesaj olabilir.
Internet, teknik olarak, TCP/IP protokolü ile desteklenen pek çok servis
sunar. Örnek olarak, Internet erişimi olan bir kullanıcı, eğer kendisine
yetki verilmişse, Internete bağlı diğer herhangi bir bilgisayardaki
bilgilere erişebilir, onları kendi bilgisayarına alabilir, kendi
bilgisayarından da Internet erişimi olan başka bir bilgisayara dosya/bilgi
gönderebilir. Bu özellik, dosya transfer protokolü olarak bilinir. Benzer
şekilde, internet uzerindeki kullanıcılar birbirlerine elektronik posta
gönderebilirler. Bu da, posta iletim protokolü olarak bilinir.
Internet, değişik protokoller aracılığı ile, insanlara "bilgiye erişim"
olanakları sunar. Yani, internet yardımıyla "her çeşit" bilgiye
erişebilirsiniz.
İçerik bakımından, Internetin sundukları bazen insan hayal gücünü
zorlayacak boyutlara varmaktadır. Vizyondaki filmlerin kısa tanıtımlarını
kolayca evimizdeki ekrana taşıyabilir ya da Amerikan Kongre
Kutuphanesi'nde tarama yapabiliriz. Tübitak arşivine bağlanıp Bilim ve
Teknik dergilerinin yeni ve eski sayılarını tarayabilir, yazıları
okuyabiliriz. Ya da, Hacettepe Üniv.'ne uzanıp o anki Beytepe Kampüsü
sıcaklıklarını grafiksel olarak görebiliriz. Sanal alışveriş mekanlarında
birçok ürün satın alabilir, her türlü bankacılık işlemlerimizi internet
üzerinden gerçekleştirebiliriz. Başka bir örnek olarak, katılmak
istediğimiz bir bilimsel toplantıya bildirimizi Internet üzerinden
gönderebiliriz. Örnekleri arttırmak mumkun; Nasa servislerine bağlanıp,
son uydu fotoğraflarını tarayabiliriz; ya da Siir arşivlerine bağlanip
siirler okuyabiliriz. Son yıllarda geliştirilen World Wide Web (WWW, Web)
temelli internet araçları ile bilgiye ulaşım daha da kolaylaşmış ve
ulaşılabilecek bilgiler ve sunulan servisler miktar ve çeşit olarak
artmışlardır. İnternet'in sundukları; onu kullananların istekleri, hayal
güçleri ve gelişen İnternet teknolojisi ile hep çoğalmaktadır.
Internet, bilgiye ulaşmayı kolaylaştırmak için değişik 'bilgi
arama/tarama' yöntemleri de sunar. Internet'in sunduklari çok geniştir ve
bu kadar bilgi arasında, bilinçsiz bir kullanımla, insan yolunu çok kolay
kaybedebilir. Internet'ten alınabilecek servisler, temel kullanımlar vb
ile ilgili olarak CSS'nin "Internet Üzerinde Arama/Sorgulama; 'Bazı
Başlangıç Noktaları" kısmına bakılabilir.
Internet yoluyla alabildiğim bu bilgileri, programları kimler koyar?
Bunları alıyorum ama, para ödemem gerekir mi?
İnternet ile erişilebilen bazı merkezlerde herkese açık arşivler vardır.
Buralarda çok çesitli bilgiler, çok çesitli programlar bulunur. Bu
bilgiler bir konferansın kayıt formu olabileceği gibi, piyasadaki bir
ürünün tanıtım kılavuzu da olabilir. Bilgi amaçlı dosyalar, daha çok düz
yazı formatındadır ve grafik/ses/animasyon vb ile içeriği
zenginleştirilmiş olabilir. Bunlar daha çok, bir ürünün tanıtımı,
kullanımla ilgili sorunları çözmede kullanıcıya yol gösterecek bazı destek
bilgileri vb. dir. Ayrıca, web tabanlı ortamlarda, firma reklamları ve
ürün tanıtıcı reklamlara da rastlamaktayız.
Bu tip arşivlerde en çok karşılaşılan dosyalar, çok değişik amaçlar ve
değişik bilgisayar ortamları (PC, Mac, Unix vb) için geliştirilmiş
binlerce çesit ve yüzlerce giga byte yer tutan bilgisayar programlarıdır
(yazılım, software).
Internet'e erişim nasıl olur?
Pek çok Internet kullanıcısı, Internet'e, çalıştıkları kurum ya da
bulundukları üniversiteler üzerinden erişirler. Evden olan bağlantılar da,
Internet bağlantısı olan bir eğitim kurumu, ticari kuruluş ya da, ticari
olarak İnternet hizmeti veren kuruluşlar (internet servis sağlayıcı)
üzerinden olur.
Ayrıca, Internet Cafe ve benzeri halka açık merkezler yoluyla da,
internete erişim mümkündür.
Internete erişilen bilgisayarın bağlantısı ya modem denilen ve telefon
hatları üzerinden bağantı yapmayı sağlayan ilave cihazlarla, ya da isdn,
frame relay vb gibi isimlendirilen daha yüksel hızlı bağlantılarla olur.
Modem bağlantıları ev kullanıcıları için düşünülebilir. Ayrıca, Kablo TV
altyapısı dahilinde de internete bağlanmak mümkündür.
Internet erişimli TV'ler (Internet TV) de, birçok internet servisine TV
üzerinden bazı ilave cihazlar kullanarak erişimi olanaklı kılmaktadır.
Modem nedir?
Modem, özellikle evden yapılan internet bağlantılarında; normal telefon
hattı (analog bağlantı) üzerinden bilgisayarlardaki sayısal (dijital)
bilgileri ağ üzerindeki (internet gibi) diğer bilgisayarlara aktarmayı
sağlayan; ya da tersi çalışarak, başka bilgisayarlardan bilgileri almaya
yarayan bir cihazdır.
Telefon hattı üzerinden bağlantı sağlayan modemlerin yanında; özel hatlar
üzerinden bağlantıyı sağlayan "kablo modem", isdn modem gibi farklı
türleri de vardır.
Yerel Ağ (Local Area Network, LAN) nedir?
Yerel Ağ, aynı haberleşme hattı ile (kablo, telsiz bağlantı) birbirine
bağlı; genel olarak aynı oda veya bina içinde yerleşmiş bilgisayarlar ve
diğer bazı yardımcı cihazlardan (yazıcılar, tarayıcılar (scanner) vb)
oluşan bir yapıdır. Bir yerel ağ üzerindeki kaynakları ortak kullanabilir
(1 yazıcıyı tüm bilgisayarların kullanması gibi), TCP/IP ya da başka
protokoller kullanarak birbirleriyle veri alışverişi yapabilir ve bazı
iletişim servisleri (sohbet ortamları gibi) kullanabilirler.
Aynı birimdeki yerel ağlar birbirleriyle değişik ağ iletişim cihazları
kullanarak haberleşebilir ve benzer şekilde internete de bağlanabilirler.
Ethernet Kartı nedir?
Yerel bir ağda bulunan bilgisayarların birbirleriyle haberleşmesini
sağlar. Her bilgisayara bu kartlardan bir tane takılır ve sonra da, kablo
(ya da bazen telsiz) bağlantılarla bilgisayarlar arasında bir ağ
oluşturulur.İletişim hızı, telefon ya da kablo hattı kullanan modemlere
nazaran çok yüksektir.
Yerel ağlarda günümüzde her bilgisayar HUB (bazen SWITCH de kullanılır)
denilen ve tüm bilgisayar bağlantıların tek bir noktada toplandığı ve
böylece yerel ağın oluşturulduğu topolojiler sıkça kullanılır. Daha sonra,
hub ya da switch, başka bir yerel ağ ya da internet bağlantı noktasına
birleştirilerek ağdaki tüm bilgisayarların dış bağlantısı sağlanır.
Internet adresi nedir? Alan (Domain) Adı ve IP numarası ne demektir?
İnternet'e bağlı her bilgisayarın kendine özgü bir adresi vardır. Domain
Name System (DNS) olarak adlandırılan hiyerarşik bir isimlendirme sistemi
ile (Internet adresi), internete bağlı bilgisayarlara ve bilgisayar
sistemlerine isimler verilir. DNS de aslında bir TCP/IP servis
protokoludur. DNS, 'host' olarak adlandırılan internete bağlı tüm
birimlerin yerel olarak bir ağaç yapısı içinde gruplandırılmasını sağlar.
Bu şekilde, bütün adreslerin her yerde tanımlı olmasına gerek kalmaz.
Örnek olarak, itu.edu.tr altında, ehb.itu.edu.tr, onun altında da, titan.ehb.itu.edu.tr
vb seklinde dallanmış bir çok adres olabilir.
Her bir internet adresine 4 haneli bir numara karşılık gelir. a.b.c.d
seklindeki bu numaralara IP (Internet Protocol) numaraları denir. burada,
a,b,c ve d 0-255 arasında değişen bir tam sayıdır. (32 bit adresleme
sistemi). Örnek olarak aurora.eng.bahcesehir.edu.tr için bu numara
193.255.84.10 'dur.
Her internet adresinin ilk kısmı bulunduğu domain'in network adresini, son
kısmı ise makinanın (host) numarasını verecek şekilde ikiye bölünür. Bir
bilgisayar ağında bulunan makinaların miktarına göre makina numarası için
ayrılan kısmın daha büyük veya daha küçük olması gerekebilir. Değişik
ihtiyaçlara cevap verebilmesi açısından IP adresleri asağıdaki şekilde
gruplanmıştır.
Class A network adresleri 1.0.0.0 adresinden 127.0.0.0 a kadar olan
aralığı kaplarlar. Her networkte kabaca 1.6 Milyon makina bulunabilir
Class B network adresleri 128.0.0.0 adresinden 191.255.0.0 adresine kadar
olan aralıktadır: 16065 network adresi ve her networkte kabaca 65500
makina bulunabilir
Class C network adresleri 192.0.0.0 adresinden 223.255.255.0 adresine
kadar olan aralıktadır. Herbiri 254 makinadan oluşan yaklasik 2 milyon
network adresi barındırır.
Class D 224 ve 254 arasında kalan adresler herhangi bir newtwork
tanımlamazlar, ileri kullanımlar için rezerve edilmişlerdir.
127.0.0.1 adresi ve 127.0.0.0 Network'u test ve geliştirme için
kullanılır. 127.0.0.1 adresi her makinanın kendisini tanımlar buraya
gonderilen her şey, sanki bir başka network'ten geliyormuş gibi makinanıza
geri dönecektir. Bu sayede herhangi bir network bağlantısı olmadan bazı
denemeler yapılarak network yazılımları geliştirilebilir.
Bu domain adreslerinin dağıtımı NIC (Network Information Center)
tarafından yapılır, daha sonra her domain sahip olduğu adresi kendi
ihtiyaçlarına gore parçalayarak dağıtabilir. Önceleri internet kullanımı
bu kadar yaygın olmadığından, IP numaralarının kurumlara dağıtımında çok
"bonkör" davranılmış. 1990'lı yılların sonlarında ise, IP numaralarının
bitmeye başladığı görülünce yeni bir adresleme stratejisine doğru da
gidilmiştir. Bu adresleme sisteminde 128 bit uzunluğunda bir sistem
kullanılmıştır. IPv6 olarak adlandırılan yeni adresleme sisteminde, teorik
olarak, 340 trilyon kere trilyon kere trilyon adet (340'ın yanına 37 sıfır
daha koyun !!) bilgisayarı adreslemek mümkündür. Bu sayı IPv4 için (32 bit
adresleme sistemi) 4 milyar idi.
Bu IP numaralarına (domain adreslerine) karşılık düşen bir makina ismi de
bulunur. Bu sayede makinaların isimleri daha kolay akılda kalır. Her
domain'de o domaine ait IP numaraları ile bu isimler arasında geçişi
sağlayan bir servis (Domain Name Service) bulunur. Bu servis aynı zamanda
diğer domain'lere ait isimleri ilgili DNS'lere sorarak öğrenir.
Örneğimize geri dönecek olursak. Bahçeşehir Üniversitesi bir kaç tane
Class C network numarasına sahiptir. (193.255.84.0, 193.255.85.0) .bahcesehir.edu.tr
domaininde bulunan tum IP numaraları 193.255.84. ya da 193.255.85. ile
başlar. Bunlar birer network tanımlar. Bu ağdaki tüm bilgisayarların
adresleri ".bahcesehir.edu.tr" ile biter. Ayrıca, istenirse, bağımsız alt
alanlar da oluşturulabilir. Söz gelimi, Mühendislik Fakültesi için "eng.bahcesehir.edu.tr"
tanımlanmıştır. Burada eng, üst ağ altındaki başka bir alt ağı tanımlar.
Söz gelimi bu ağda yer alan aurora ismi verilen makinenin IP numarası
193.255.84.10 aurora.eng.bahcesehir.edu.tr şeklindedir.
Dikkat edilirse bir host numarası 1 den 254 e kadar 254 farklı değer
alabilir. Zira 0 ve 255 bu numaralandırmada özel anlamlar içerirler. 0,
network'u tanımlarken 255 de o network'teki tum hostları tanımlar.
Bilgisayarlar birbirlerini IP numaralarından tanırlar. İnsanların aklında
kolay kalsın ve hiyerarşik yapılanma rahat yapılsın diye bunlar alt ağlar,
makina adları gibi isimlendirmelere tabi tutulurlar. Yukarda görüldüğü
gibi, internete bağlı her bilgisayarın (teorik olarak) bir IP numarası, ve
o numaraya karşılık gelen de bir gerçek adı vardır. İki mekanizma
arasındaki dönüştürmelerden DNS sorumludur.
DNS, ayrıca, İnternet adresini nümerik adrese çevirir. Domain'ler
hiyerarşik DNS adresleme sistemi içindeki farklı yapıları temsil ederler.
Her domain kendi içinde bağımsız bir topluluktur. Doğal olarak, herkes
kafasına göre gelişi güzel internet domain ismi ve IP numarası alamaz.
Network Information Center (NIC)'e bunun için başvurmak gerekir. Aksi
taktirde karmaşayı siz düşünun!!! Türkiye için bu numaraların dağıtımı
ODTÜ, Ulaknet ve TTNet tarafından (ticari kullanımlar için) yapılmaktadır.
Internet üzerinde istediğimiz bilgiler nasıl yerlerine ulaşıyorlar ?
Internet'e bağlı her network şu veya bu şekilde kendisine bağlantı
sağlayan bir servis sunucusuna veya kuruma bağlıdır. Bu birleşme
yerlerinde birden çok bağlantısı bulunan router'lar bulunur. Bu düğüm
noktalarında düğümün belirli kollarında hangi networklerin bulunduğuna
dair bilgiler (ya routerlar arası haberleşme protokollerinden ya da sabit
tanımlamalardan) yer alır. Bu tanımlara ek olarak bir de default route
tanımı bulunur, düğümde tanımlı bulunmayan adresler oraya yönlendirilir.
Tüm haberleşme ortalama olarak 100 ila 1000 Byte arasında yer alan bilgi
paketleri şeklinde gerçekleşir. Her paketin başında nereden gönderildiği
(IP adresi) ve nereye gönderildiği yer alır. Pakedin içeriği kullanılan
haberleşmeye göre büyük farklılıklar gösterir. Bu sayede, örnek olarak bir
mail, üzerinde adres bulunan küçük paketler halinde düğümden duğüme
atlayarak geçer.
Bu yapı çerçevesinde, "bilgiyi isteyen" (istemci) ve "bilgiyi gönderen"
(sunucu) iki ana noktadan bahsedebiliriz.
İstemci (bilgiyi isteyen) bilgisayar, bu isteğini protokollerde belirtilen
bazı kurallar dahilinde istediği bilginin olduğu bilgisayara (Sunucu)
bildirir. Bu iki bilgisayar arasında bilginin geçtiği/yönlendirildiği
başka bilgisayarlar da vardır.
Internet adreslerinde görülen kısaltmalar ne anlama gelir?
Internet'e bağlı kuruluşlar değişik gruplara ayrılabilir ve bir kuruluşun
domain adresi, o kuruluş hangi gruba dahilse ilgili kısaltmayı bazı
istisnalar dışında mutlaka içerir. Ayrıca, ülkelerin 2 harfli tanitim
kodları da (Amerika Birlesik Devletleri ve Kanada çıkışlı adreslerin çoğu
ve geniş bir kitleye servis sunan bazı birimler dışında) adresin sonuna
eklenir. Internet adresi, eğer özel amaçlı bir servise (ftp, gopher, www
gibi) aitse, genellikle, bu durum, adresin başında kullanılan bir
kısaltmayla verilir. Asağıdaki liste, adreslerde kullanılan bazı
kısaltmaları ve ne anlama geldiklerini göstermektedir:
gov : Hükümet kuruluşları
edu : Eğitim kurumları (üniversiteler gibi)
org : Ticari olmayan, kar amacı gütmeyen kuruluşlar
com : Ticari kuruluşlar
mil : Askeri kuruluşlar
net : Servis Sunucuları (Internet Servis Sağlayıcıları gibi)
ac : Akademik kuruluşlar (bazı ülkelerde edu yerine kullanılmaktadır)
int : uluslararası organizasyonlar, kuruluşlar
ftp : FTP Arşiv Sitesi (ön ek)
www : World Wide Web Sitesi (bazen web de kullanılır) -ön ek-
Bazı ülke kısaltmaları :
tr:Türkiye, jp:Japonya, uk:Ingiltere, it:İtalya, ch:Isviçre, ca:Kanada, ru:Rusya,
id:Endonezya, nl:Hollanda, de:Almanya, fr:Fransa, il:İsrail, no:Norveç, se:İsveç,
fi:Finlandiya, gr:Yunanistan, hr:Hırvatistan, yu:Yeni Yugoslavya, br:Brezilya,
bg:Bulgaristan
Örnek domain adresleri : hokudai.ac.jp (jp=Japonya), bilkent.edu.tr (tr=Turkiye),
oak.oakland.edu, servis.net.tr, http://www.microsoft.com/, ftp://ftp.netscape.com/,
tubitak.gov.tr, garbo.uwasa.fi (fi=Finlandiya, http://www.nato.int/.
Genel olarak bu sınıflamaya uyulsa da, bazi domain adlarında daha farklı
sözcük grupları da olabilir ( rl.ac.uk (uk=Ingiltere), www2.itu.edu.tr
gibi). Özellikle .com domain-lerindeki sıkışmadan dolayı, yeni global
domain adları oluşturma çalışmaları 1997 ortalarında tamamlanmıştır. Yeni
kullanıma açılan alan adları şunlardır :
arts : Sanat ve kültür ile ilgili siteler
firm : Ticari Firmalar
info : Bilgi servisi sunan siteler
nom : Kişisel domainler için kullanılan adresler
rec : Eğlence siteleri
stor : Alışveriş merkezleri, ticari ürün satılan yerler
web : www ile ilgili servis sunan siteler
Internet'e bağlı tüm bilgisayarların listesini nasıl alabilirim?
Internet adres koleksiyonu yapıyorsunuz sanırım.:-) Milyonlarca adresten
bahsediyoruz. Bunları listelemek ve almak mümkün değile yakın birşey.
Ancak, bir takım konularda bünyesinde bilgiler, programlar barındıran
popüler servislerin gruplanmış FTP ve Web adreslerini almak mümkündür.
Bazı katalog ve arama servisleri (Yahoo gibi) bunların kayıtlarını
tutarlar. Bunun için, CSS'nin Temel Internet Servisleri kısmına bakmanız
gerekiyor.
Internet Mühendisliği nedir?
'Internet Mühendisi de olur mu canım?' demeyin sakın cünkü, bir kavramdan
günümüzde sıkça soz ediliyor. `Internet Engineering Task Force' grubu
epeydir çalışıyor. Internet'in sağlıklı çalışması için gerekli
tasarımların yapılmasına `Internet Engineering' diyebiliriz. Internet
servis geliştiricileri ve Internet Servis Hizmeti üreten, protokol
geliştiren kişilere Internet Mühendisi deniyor. Bununla Internet
servislerinden sorumlu bilgisayar mühendisini kastetmiyoruz.
Üniversitelerimizde Internet Mühendisliği bölümleri de açılırsa hiç
şaşırmayın!!!! :-)
Internet Ne Kadar Güvenli?
Internet'in, şu an için, çok fazla güvenli olduğu söylenemez. Nadiren de
olsa, kişisel iletiler (e-posta, e-mail) kötü amaçlı, profesyonel kişiler
tarafından illegal yollarla ele geçirilebilir. Özellikle ticari
kuruluşların (özellikle de bankaların internet bankacılığı uygulamaları
yapmasıyla birlikte) Internet'i kullanmaya başlamaları ile birlikte,
Internet'te güvenlik probleminin çözümü için ciddi çalışmalar yapıldı. Web
üzerinden iletilen her türlü bilginin, yeni şifreleme teknikleri ve çok
yüksek hızlı hatlar sayesinde yeterince güvende olduğunu söyleyebiliriz.
Ancak, yine de, kullanıcı şifreleri, banka kredi kart numaraları ve
benzeri gibi gizlilik içeren bilgileri net üzerinde serbestçe göndermeyin
(e-mail ile, güvenlik kilidi olmayan Web listeleyicileri ile vb.)
Internette Bilgiler Hangi Hızlarla İletilir? Band Genişliği Nedir? Doluluk
Oranı Nedir?
Band genişliği, bir iletişim ortamının taşıyabileceği bilgi miktarını
gösteren bir ölçüdür. Söz gelimi, ses iletimi için band genişliği,
iletilebilen en yüksek ve en düşük frekanslar arasındaki farktır (Hertz).
Bilgisayarlar arası haberleşme için de benzer şekilde, band genişliği,
saniyede iletilen bit sayısı ile verilir.
Internet'teki bilgi iletim hızları çeşitlilik gösterir. Bilgisayarları ve
değişik ağları birbirine bağlayan hatlar, kablo (çoğunlukla fiber optik),
uydu ya da radyo link (yakın birimler için) bağlantılı olabilir.
Internette hat hızı, saniyede iletilen "bit" sayısı ile (bps, bit/san)
ölçülür. Söz gelimi, 64 kilobit/saniye hızındaki bir hat saniyede
64kbit=65556 bit iletebilir. Bu da, ideal şartlarda, yaklaşık 8 kilobyte/saniye
hızına denk gelmektedir. Söz gelimi, böyle bir hat ile, tam kapasite
kullanımında, 1 Megabyte'lık bir dosya yaklaşık 2 dakikada iletilecektir.
Bir birimin, bağlantılarında kullanabileceği en fazla hıza "Band
Genişliği" denir. 64kbit/saniye bant genişliği olan bir hattı aynı anda 10
birime kullandırırsak, buna göre hızımız, en fazla hızın ortalama %10'una
kadar düşer.
Günümüzde bağlantı hızları 9.6kbit/saniyelerden (düşük hızlı modem
bağlantısı) 100Megabit/saniyelere kadar geniş bir aralıkta değişmektedir.
Örnek olarak, 56k Modemlerle elde edilen hız yaklaşık olarak 53 kbit/san
dir.
Bu da, ideal şartlarda, yaklaşık olarak 5 ila 6 kilobyte/san lik bir veri
transfer hızına karşılık gelir (1 byte=8bit).
Bir hattın bant genişliğinin ne kadarının kullanıldığı, o hattın doluluk
oranını verir. Eğer 64kbit/san lik bir hat, 1 saat boyunca, %100
çalışırsa; 3600*64kbit 'lik veri aktarımı yapması gerekir. Gerçekte ne
kadar veri aktardığını bulup bu iki sayıyı birbirine oranlarsak, hattın, o
saat için doluluk oranını bulmuş oluruz. Bunu 1 ay boyunca yaparsak,
hattın 1 ay boyunca ortalama % kaç doluluk oranı ile çalıştığını tespit
edebiliriz. Doluluk oranı ne kadar fazlaysa, o hattı kullananların veri
aktarımları da o kadar yavaşlar.
Aşağıdaki tablo, herhangi bir ağ üzerindeki bilgisayarların ve internet
üzerinde bilgisayarlar ve bilgisayar sistemlerininin birbirleriyle
haberleşmesinde kullanılan bazı standart bağlantı hızlarını göstermektedir
(orijinali : http://www.whatis.com/ ).
İletim Teknolojisi Hız İletimin Sağlandığı Fiziksel Ortam Kullanıldığı
Yerler
Normal Telefon Hattı 14.4 - 56 Kbps Bakır Tel Evden bağlantılarda ve bazı
küçük ölçekli işletmelerde
Frame Relay üzerinde 56Kbps 56 Kbps Çeşitli Çeşitli işyerleri
ISDN Basic Rate (BRI) : 64 - 128 Kpbs Primary Rate (PRI) : 23 tane 64-Kbps
kanal ve 1 kontrol kanalı üzerinden 1.544Mbps e kadar BRI : Twisted-pair
PRI : T-1 hattı BRI: Hızlı ev bağlantıları ve küçük ölçekli işyerlerinde
PRI: Orta ve büyük ölçekli işyerlerinde/şirketlerde -
IDSL 128 Kbps Twisted-pair Hızlı ev bağlantıları ve küçük ölçekli
işyerlerinde Dijital Uydu Bağlantısı (DirecPC) 400 Kbps Elektromanyetik
dalgalar Hızlı ev bağlantıları ve küçük ölçekli işyerlerinde
Frame relay 56 Kbps - 1.544 Mbps Twisted-pair ya da koaksiyel kablo
Şirketlerdeki yerel ağlarla Internet Servis Sağlayıcıları arasındaki
bağlantılarda T-1 (DS1) 1.544 Mbps Twisted-pair ya da fiber optik kablo
Büyük şirketlerin internet servis sağlayıcılarına bağlantılarında
E-1 (DS1) 2.048 Mbps Twisted-pair ya da fiber optik kablo T-1 hatları için
Avrupa ülkelerinde kullanılan standart T-1C (DS1C) 3.152 Mbps Twisted-pair
ya da fiber optik kablo Büyük şirketlerin internet servis sağlayıcılarına
bağlantılarında
T-2 (DS2) 6.312 Mbps Twisted-pair ya da fiber optik kablo Büyük
şirketlerin internet servis sağlayıcılarına bağlantılarında
ADSL 1.544 - 8 Mbps Twisted-pair Mevcut telefon altyapısı üzerinden ev,
küçük işyeri ve ortabüyüklüklü şirketlerin internet bağlantılarında
E-2 8.448 Mbps Twisted-pair ya da fiber optik kablo 4 tane E-1 sinyali
taşır Kablo Modem 512 Kbps - 52 Mbps Koaksiyel kablo (genellikle Ethernet
kullanır); Ev, işyeri ve okulların bağlantılarında
Ethernet 10 Mbps 10BASE-T (twisted-pair); 10BASE-2 ya da -5 (koaksiyel
kablo); 10BASE-F (fiber optik) Yerel Ağlarda (LAN) kullanımı çok
yaygındır.
E-3 34.368 Mbps Twisted-pair ya da Fiber Optik 16 E-l sinyali taşır
T-3 (DS3) 45 Mbps Koaksiyel Kablo Internet Servis sağlayıcılarının
internet omurgasına bağlantılarında
OC-1 51.84 Mbps Fiber Optik Internet Servis sağlayıcılarının internet
omurgasına bağlantılarında
Fast Ethernet 100 Mbps 100BASE-T4 (twisted pair); 100BASE-TX (koaksiyel
kablo); 100BASE-FX (fiber optik) 10 Mbps ethernet kartlarına sahip
bilgisayarlar bir Fast Eternet kullanan LAN'a bağlanabilir.
FDDI 100 Mbps Fiber Optik Büyük şirketlerdeki ya da servis
sağlayıcılarındaki daha geniş ölçekli LAN'larda
T-3D (DS3D) 135 Mbps Fiber Optik ISP to Internet infrastructure Smaller
links within Internet infrastructure E4 139.264 Mbps Fiber Optik 4 E3
kanalı taşır Bu hat üzerinde aynı anda 1920 kişi birbirleriyle konuşabilir
(ses haberleşmesi) OC-3/STM-1 155.52 Mbps Fiber Optik Büyük şirket
omurgaları, Internet Omurgası E5 565.148 Mbps Fiber Optik 4 E4 kanalı
barındırır. Bu hat üzerinde aynı anda 7680kişi birbirleriyle konuşabilir
(ses haberleşmesi) OC-12/STM-4 622.08 Mbps Fiber Optik Internet Omurgası
Gigabit Ethernet 1 Gbps Fiber Optik (ve 25 metreye kadar bakır tel) 10/100
Mbps hızlarıyla birbirine bağlı iş istasyonları ve bilgisayar ağları
GigaBit Eternet switchleri yolyla haberleşebilir.
OC-24 1.244 Gbps Fiber Optik Internet Omurgası SciNet 2.325 Gbps (15 OC-3
hattı) Fiber Optik Part of the vBNS backbone
OC-48/STM-16 2.488 Gbps Fiber Optik Internet Omurgası
STM-64 10 Gbps Fiber Optik ------
OC-256 13.271 Gbps Fiber Optik -------
ISDN Nedir?
ISDN (Integrated Services Digital Network), özellikle normal telefon
hatları (ve diğer bazı ortamlar) üzerinden daha yüksek hızlı entegre ses (analog)
ve veri (dijital) aktarılmasını sağlayan bir dizi iletişim protokolüne
verilen addır. ISDN'de, her iki uçta da, modemin dışında, bazı özel
adaptörler kullanmak gerekir. Bu şekilde, 64kbps ve 128 kbps gibi hızlara
(normal hatlar üzerinden) çıkmak münkün olmaktadır.
ISDN'de iki temel seviye hızı vardır : (1) Basic Rate (2) Primary Rate.
Her iki seviyede de, iki farklı tip kanal bulunur : B (bearer) kanalları
(sayıları birden çok olabilir) ve D (delta) kanalı (1 tane). B kanalları,
her türlü ses, veri vb taşırlar. D kanalı ise iletişimde kullanılacak
kontrol ve yönlendirme bilgilerini taşır. "Basic Rate" seviyesi daha çok
evden kişisel kullanımlar ve küçük şirketlerin kullanımları için
tasarlanmıştır ve iki tane 64Kbps B kanalı ile 1 tane 16Kbps D kanalı
içerir. Ulaşılabilecek en yüksek hız 128 Kbps olmaktadır. "Primary Rate"
seviyesi ise, daha yoğun kullanımlar için tasarlanmıştır ve 23 tane 64Kbps
B kanalı (Avrupa için 30 tane) ve 1 tane 64Kbps D kanalı içerir.
Ulaşılabilecek en yüksek hız ise yaklaşık 7 Mbps e kadar çıkar.
Yeni geliştirilen BISDN (Broadband ISDN) teknolojisi ise, Frame Relay'a
bir alternatif olarak düşünülebilir. ISDN kullanımı (özellikle evden
kişisel bağlantılarda) artan oranlarda yaygınlaşmaya başlamıştır.
ISDN üzerinden video konferans sistemleri oldukça popüler uygulamalardır.
Frame Relay Nedir?
Frame Relay, verilerin çok yüksek hızlarda dijital ağlar üzerinden
iletilmesini sağlayan bir teknolojidir. Veriler, "Frame" olarak
adlandırılan paketler halinde iletilir. Frame Relay, veri aktarımı
süresince, kesintisiz ve sadece o verinin iletileceği (dedicated)
bağlantılar üzerinden yapılır. Bu yüzden, ses ve normal data iletişiminde
pek uygun olmadığını söyleyebiliriz. Frame Relay'de, iletilen paketler
için "iletim sırasında herhangi bir anda" hata kontrolü yapılmaz. Verinin
iletileceği nokta hata kontrolünden sorumludur. Bunu sonucunda, paket
iletim hızları çok yüksektir ve yaklaşık 1.5-2MBit/saniye mertebelerine
çıkabilir.
ATM Nedir?
ATM (asynchronous transfer mode), bir paket anahtarlama teknolojisidir.
ATM, verileri byte büyüklüğünde hücrelere (cell) ayırır ve aynı anda 53
hücrelik paketler halinde iletir. ATM, daha çok donanım tabanlıdır ve
yüksek veri işleme/iletme hızları elde edilebilir. En çok kullanılan
standart hızlar, 155 Mbps ve 622Mbps dir. 10Gbps hızlara kadar da
çıkılmıştır (1996 sonu itibarıyla). ATM, BISDN protokolünün de en temel
elemanıdır.
Internet dışında başka yaygın kullanılan ağlar da var mı?
Evet var. Bunlardan en yaygın kullanılanları UUCP ve BITNET'tir. Bunların
dışında da firma temelli (Decnet. Ibmnet) gibi, görev temelli, yerel vb.
binlerce ağ vardır.
UUCP ağı, UUCP (Unix-to-Unix Copy Program) protokolü ile haberleşen
sistemleri bünyesinde bulundurur. Bu protokolde, iki sistem belirli
aralıklarla (polling) biribirlerine bağlanır ve bu iki sistemden herhangi
biri üzerinde birtakım planlı programlar çalıştırırlar (mail aktarımı,
dosya aktarımı, kısaca bir sistemden diğerine kopyalama). USENET News, ve
Mail aktarımı dışında `tip' gibi programlarla uzaktaki makina uzerinde
calışma olanağı vardır.
BITNET (Because It's Time Network) ise, birbirlerine NJE protokolü ile
bağlı sistemlerden oluşur. BITNET esas olarak ağac (tree) şeklinde bir
yapıya sahiptir, statik bir yönlendirme vardır. Mail, sınırlı şekilde FTP
ve Telnet (VTAM) desteği vardır. Mail, bir `depola ve ilet' mantığı ile
bir düğümden komşusuna gider, oradan bir öteye gider. Hatlar kesildiği
zaman, ya da makina yüklü olduğu zaman yolda bir yerde bekler. Internet
ile diğer ağlar arasındaki ileti trafiği için geçiş görevi yapan
merkezlere "internet gateway" denir. Turkiye'deki "Bitnet-Internet gateway"
Ege Üniversitesi (TREARN, vm.ege.edu.tr) dir (1997 başı itibarıyla).
Elektronik Para (e-para, e-cash, sanal para) Nedir?
e-para, tam olarak, kullandığınız bilgisayarın sabit diskinde sizin
adınıza bulunan, ve internet üzerinde yaptığınız alışverişlerde
harcayabileceğiniz paradır. Siz harcama yaptıkça, harcadığınız miktar
toplamdan düşülür. e-para kullanımı pek yaygın değildir. Ancak, gelecekte
sık kullanacağımız bir araç olabilir. Aşağıdaki satırlar bazılarımıza şu
an bir fantazi gibi gelebilir.
Temel olarak, gidip, e-para servisi veren bir bankadan, kredi kartımızla
ya da peşin ödemeyle, bir miktar e-para alıyoruz. Daha sonra, banka bu
miktarı bizim bilgisayarımıza transfer ediyor.Internet üzerinde bir
alışveriş yaptığımızda da, eğer burada e-para geçiyorsa, sipariş formunda
e-para ile ödeme yapılacağını belirtiyoruz. Miktar otomatik olarak
bilgisayarımızdaki miktardan düşülüyor. Bütün bu işlemler, e-para servisi
veren bankamızdan da kontrol ediliyor. Bazı uygulamalarda, e-para ödemesi
doğrudan bankadan yapılıyor. Bu durumda, size bir e-posta mesajı ile,
ilgili siparişi alıp almayacağınız soruluyor. Böylece, alışverişlerde,
fiziksel olarak alışageldiğimiz "para dolaşımı" ortadan kalkıyor.
En popüler 3 dijital para sistemi şunlardır : Digital Cash (http://www.digicash.com),
Cyber Cash (http:www.cybercash.com) ve First Virtual (http://www.fv.com).
Ilgili yerlere web listeleyicinizle bağlanıp daha ayrıntılı bilgiler
alabilirsiniz. Tüm dünyada, e-para kabul eden banka sayısı ise hızla
artmaktadır.
Intranet Nedir?
Intranet, sadece belirli bir kuruluş içindeki bilgisayarları, yerel ağları
(LAN) ve geniş alan ağlarını (WAN) birbirine bağlayan, çoğunlukla TCP/IP
tabanlı bir ağdır. Yani, küçük Internet!, Internet'in daha özel bir hali.
Intranet'ler gateway'ler ile diğer networklere bağlanabilir. Temel
oluşturulma amaçları, kuruluş bünyesinde bilgileri ve bilgi işlem
kapasitesini paylaşmaktır. Intranet'ler, şirket(ler) içi tele-konferans
uygulamalarında ve farklı birimlerdeki kişilerin biraraya gelebildiği iş
gruplarının oluşturulmasında da kullanılırlar.
Intranet'ler üzerinden HTTP, FTP vb gibi pek çok protokol uygulamaları
çalıştırılabilir. Günümüzde, Intranet'ler içinde, Web erişimi ile
kaynakların kullanımı oldukça yaygındır.
Bazı şirketlerdeki intranet'lerden, "Firewall" sistemleri üzerinden (bazı
emniyet tedbirleri ile), Internet çıkışı da yapılmaktadır. Bu sayede, her
iki yönde de ileti trafiği kontrol edilebilmekte ve güvenlik
sağlanmaktadır.
Firewall (Güvenlik Sistemleri) Nedir?
Firewall (Internet Güvenlik Sistemi), internet üzerinden bağlanan
kişilerin, bir sisteme girişini kısıtlayan/yasaklayan ve genellikle bir
internet gateway servisi (ana internet bağlantısını sağlayan servis)
olarak çalışan bir bilgisayar ve üzerindeki yazılıma verilen genel addır.
Firewall sistemleri, bu engelleme işini, sadece daha önceden kendisinde
tanımlanmış bazı domainlere erişim yetkisi (telnet,ftp, http vb) vererek
yaparlar. Günümüzde, Internet Servisi veren makinalar oldukça sofistike
Firewall sistemleri ile donanmıştırlar.
Firewall sistemlerinin en önemli kullanımında, bir kuruluşun yerel
ağındaki tüm bilgisayarlar sanki bir duvar arkasındaymış gibi dış dünyadan
erişilmez olurlar. Yerel ağdaki bilgisayarların internet bağlantıları
firewall yüklü bilgisayar üzerinden olur ve firewall yazılımları, adres
çevirme (address translation) özellikleri sayesinde iç ağdaki tüm internet
bağlantılarının tek bir IP numarasından yapılıyormuş gibi olmasını
sağlarlar. Ayrıca, yerel ağdan dışarıya, dışardan da yerel ağa olan
bağlantıları internet protokolleri üzerinde sofistike kurallar
tanımlayarak kısıtlarlar bu da yüksek ölçüde ağ güvenliği sağlar.
Proxy Servisleri Nedir?
Proxy servisi, internet üzerindeki yerel bir ağ (ya da internete bağlı bir
bilgisayar) ile, dış dünya arasındaki ilişkiyi sağlayan bir yardımcı geçiş
(gateway) sistemidir. İki amaç için kullanılabilirler :
Bir proxy servisi (sunucusu), sizin adınıza (proxy'nin kelime anlamı
VEKİL'dir) sizden aldığı "internet'ten bilgi alma" isteklerini yürütür ve
sonucu yine size iletir. Ancak, aynı anda, bu bilgilerin bir kopyası da (cache),bu
proxy sunucusu üzerinde tutulur ve bir dahaki erişimde kullanıcının
istediği bilgiler doğrudan ilgili siteden değil de, proxy servisinden
gelir; dolayısıyla, iletişim daha hızlı olur. Internet'e erişim için
mutlaka bir proxy servisine ihtiyaç yoktur, ancak, size en yakın bir
servis noktasındaki proxy servisini kullanmanız, internet erişiminizi
birhayli hızlandıracaktır. Özellikle evinizden modemle internete
erişiyorsanız, proxy servislerini kullanmanız performansınızı arttırır.
Çünkü, istediğiniz bilgileri, dış bağlantı hızı daha fazla olan proxy
bilgisayarı sizin adınıza alır, siz de kişisel bağlantınızla bu bilgilere
daha hızlı erişmiş olursunuz.
Firewall-güvenlik sistemlerinin kullanıldığı yerlerde, kullanıcıları
çıkışları tek bir makine üzerinden olabilir. Bu durumda proxy servis
makinesi sadece bir aracı olarak çalışır.
Proxy servisi kullanmanın avantajı çoktur. Herhangi bir siteden
istediğiniz bir bilgi (web sayfası, ftp dökumanı vb) eğer kullandığınız
proxy servisinde henüz depolanmamışsa, bu bilginin olduğu siteden alınır
ve size iletilir. Ancak, daha sonra başka bir kullanıcı (ya da siz) aynı
dökümanı/bilgiyi istediğinizde, ilgili döküman/bilgi proxy servisinde
depolandığı (cache) için, doğrudan oradan size iletilir ve erişiminiz de
çok daha hızlı olur.
Proxy servisleri, uluslararası internet bağlantılarındaki yoğunluğu
azaltmak, erişimleri hızlandırmak ve ağı daha etkin kullanmak için çok
yararlı araçlardır.
En popüler proxy servisleri, Web (http), FTP, Gopher ve Wais internet
araçları için tanımlıdır. Web için proxy tanımlaması ve kullanımı 6.
Bölüm'de kısaca anlatılmıştır.
Akademik Ağ üzerinden çıkış yapanlar ya kendi kurumlarındaki proxy
sunucusunu ya da ulaknet'in proxy sunucusunu kullanabilir. Benzer şekilde,
TTNet ve diğer servis sağlayıcıların da proxy sunucuları vardır. web ve
ftp erişiminde bu servisleri kullanmak her zaman için (ortalama olarak)
performansı arttırır.
Yukarıdakilerin dışında, birçok kuruluşun kendi özel proxy servisleri
vardır. Size en yakın proxy servisini kullanmanız çoğunlukla en iyi sonucu
verir. Bu yüzden, intrenet servisini aldığınız yerin proxy servisini
öğrenin ve kullanmaya çalışın. Önemli proxy servislerin bir zincir
oluşturarak ortak kullanımına yönelik çalışmalar da yapılmaktadır.
İnternet üzerinden faks gönderebilir miyim?
Gönderebilirsiniz. Bir kısmı bedava, bir kısmı ise ticari çalışan bir çok
servis, bilgisayarınızda hazırladığınız bir dökümanı, bazı geçiş noktası
bilgisayarlar (faks servisleri) üzerinden istediğiniz kişiye iletebilir.
Bu servislerin en eskisi ve en çok kullanılanlarından birisi TPC INT'dir.
http://www.tpc.int/ adresinden gerekli bilgilere ulaşılabilir.
Cep telefonları ve İnternet Kullanımı
Cep telefonları, GSM (-Groupe Speciale Mobile- Global System for Mobile
Communications) şebekeleri üzerinden dijital haberleşme yapılabilen
aygıtlardır. Normal konuşma (ses iletimi) yanında, veri iletimi (kısa
mesaj -SMS-, bilgi servisleri kullanımı vb) de mümkündür. GSM, çoğunlukla
tüm Avrupa'da ve dünyanın diğer bazı kesimlerinde kullanıla | | | | | | | | |
